Waar begin je bij het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in het bedrijf? Vaak blijkt er al meer in huis te zijn dan de OR of VGWM-commissie denkt. Meestal weten ze niet dat er al een RIE is. Opmerkelijk, omdat de RIE de basis vormt voor het te voeren arbobeleid. Het is dus bij uitstek een document voor de OR of de VGWM-commissie.
Wie voert de RIE uit?
De RIE mag worden uitgevoerd door een deskundige werknemer. De arbodienst hoeft het dus niet per se te doen. Het is wél aan te bevelen dat de betreffende werknemer van tevoren contact heeft met de arbodienst over de methodiek. Hij kan dan meteen afspraken maken over de verplichte toetsing door de arbodienst. Het werkt meestal beter als de RIE in zijn geheel door de arbodienst wordt uitgevoerd. In kleinere organisaties met behoorlijke arbo-expertise en weinig aspecten die in aanmerking komen voor een diepgaande inventarisatie, is uitvoering in eigen beheer wél een optie.
Houd het overzicht
Vaak zijn er afzonderlijke RIE’s van de verschillende afdelingen of locaties, of als onderdeel van een totale RIE. Dit maakt het soms wat onoverzichtelijk. Probeer de laatste versies te pakken te krijgen, via de werkgever of de arbodienst. Stop de RIE’s bij elkaar in een map. Neem de tijd om ze te bestuderen en onderling te bespreken. Probeer te snappen wat er in staat. Laat je eventueel adviseren door de arbodienst of een externe deskundige.
Vaak zijn er afzonderlijke RIE’s van de verschillende afdelingen of locaties, of als onderdeel van een totale RIE. Dit maakt het soms wat onoverzichtelijk. Probeer de laatste versies te pakken te krijgen, via de werkgever of de arbodienst. Stop de RIE’s bij elkaar in een map. Neem de tijd om ze te bestuderen en onderling te bespreken. Probeer te snappen wat er in staat. Laat je eventueel adviseren door de arbodienst of een externe deskundige.
Kies bijpassende methodiek
Probeer erachter te komen of het bedrijf wil beginnen met een RIE. Vraag inzicht in de te gebruiken methode. Vaak is dat een standaardmethode of een door de arbodienst ontwikkelde methode. Beoordeel of de voorgestelde methode past op uw organisatie. Laat de arbodienst beargumenteren waarom.
Ziekteverzuim
Houd vooraf rekening met de specifieke situatie en risico’s in het bedrijf. Gebruik hiervoor informatie over het ziekteverzuim, ongevalcijfers, gevaarlijke stoffen en meldingen door het personeel. Veelgebruikte methoden zijn:
• Inspectie Methode Arbeidsomstandigheden (IMA): veiligheid, gezondheid, beperkt welzijn
• Algemene Bedrijfsverkenning Risico-inventarisatie- en evaluatie (ABRIE): veiligheid, gezondheid, beperkt welzijn
• Vragenlijst Beleving en Beoordeling van de Arbeid (VBBA): welzijn
• Toetsingslijst Mens en Organisatie (TOMO): welzijn
Inhoud van de RIE
Wat moet er in de RIE staan? Uitgangspunten hierbij zijn: de Arbowet, het Arbobesluit, de Boeteregeling en het Arbo-informatieblad AI-1. In de RIE moet de werkgever schriftelijk vastleggen welke VGW-risico’s de arbeid met zich meebrengt voor de werknemers. In het genoemde AI-1 (bijlage 1) staat heel duidelijk aangegeven welke aspecten er moeten worden beoordeeld. De belangrijkste:
Arbo- en verzuimbeleid
• doelstellingen werkgever: beleidsverklaring
• verzuimbeleid
• taken verantwoordelijkheden en bevoegdheden
• samenwerking en overleg
• voorlichting en onderricht
• toezichthoudende taken
• gedrag van werknemers.
Algemene voorzieningen
• inrichtingseisen gebouwen en werkplekken
• bedrijfshulpverlening
• verlichting
• uitzicht
• klimaat
• geluid
• gevaarlijke stoffen
• lichamelijke belasting
• beeldschermwerk
• arbeidsmiddelen
• persoonlijke beschermingsmiddelen
• functie-inhoud
• werkdruk
• werk- en rusttijden.
Voldoet de RIE aan de gestelde eisen?
Neem contact op met de arbodienst en laat het resultaat (RIE + adviezen) uitleggen. Maak met de werkgever bovendien afspraken over wanneer de RIE moet worden geactualiseerd. Dit kun je vervolgens ook opnemen in het overlegprotocol.
Maak afspraken in een vroeg stadium
Zowel met werkgever als arbodienst! Bespreek de wijze waarop en de onderwerpen waarover de OR/VGWM-commissie betrokken wordt bij het hele RIE + plan van aanpak-traject. Het is erg handig en verstandig om dit op te nemen in een overlegprotocol. In de eerder genoemde checklist zijn een aantal vragen opgenomen over de mogelijkheden en betrokkenheid van de OR/VGWM-commissie.
Concrete eisen aan het plan van aanpak
• omschrijving van de VGW-maatregelen
• de wijze waarop de maatregelen worden genomen
• de middelen die hiervoor ter beschikking zijn
• wie is verantwoordelijk voor de uitvoering
• afspraken over de evaluatie
• einddatum
Zie er op toe dat de RIE een plan van aanpak bevat
Beter is nog om in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken te zijn bij de RIE en het maken van plannen. Spreek de adviezen van de arbodienst door met de werkgever. Toets de haalbaarheid van de plannen:
1 Wat is de weerstand bij werkgever en betrokken werknemers?
2 Technische haalbaarheid
3 Operationele haalbaarheid
4 Financiële haalbaarheid
Claim je instemmingsrecht
De betrokkenheid van de afdelingen (leiding en personeel) is erg belangrijk voor het welslagen van de plannen. Geef dus de afdelingen een rol in de uitvoering. Zorg er ook voor dat ze kunnen worden afgerekend op het eindresultaat. Evalueer het plan van aanpak en het daarvan afgeleide jaarplan regelmatig met de werkgever. Ten slotte: claim je instemmingsrecht.
Praktijkblad Ondernemingsraad is al decennialang het toonaangevende vakblad voor de OR.
