Vragen is soms beter dan constateren of analyseren.
Concrete tips over de formulering van zulke vragen.
Een mooie vraagvorm voor het nieuwsgierige OR-lid is de waarom-vraag. Met dat compacte woord kunt u uw mening, uw verwijt of beschuldiging omschminken naar een vraag. Test of de vraag voldoende bite heeft door na te gaan of u het woord 'sukkel' er achter kunt denken. Past dat er naadloos achter, dan is het een pracht van een waarom-vraag. "Waarom heb je ons niet om advies gevraagd?" ("Sukkel!")
Sowieso kunt u elke fatale analyse, dodelijke constatering of bijtend requisitoir even omvormen naar een onschuldige vraag: inleiden met 'Een vraag' en afsluiten met een stijgende intonatie. Reageert de bestuurder gebeten, kijk dan onschuldig rond en meld "Het is maar een vraag, hoor".
De tijd tikt en we hebben allemaal van alles te doen, dus efficiency is essentieel. Dat zegt u de bestuurder graag na. Vandaar dat u graag de antwoordmogelijkheden aanbiedt, waar de bestuurder naar hartelust uit kan kiezen. Dat uw dilemma niet alle mogelijkheden bevat en dat u eigenlijk alleen maar de twee opties heeft die ú aantrekkelijk vindt, is nu even niet relevant. "Gaat u nu of volgende week om advies vragen?"
Op de een of andere manier is er in onze cultuur grote waardering voor een 'ja' of 'nee'. Dat is duidelijkheid! Als vragensteller heeft u er kennelijk recht op. Dus als de beantwoorder genuanceerd gaat doen, mag u verongelijkt stellen dat "een simpel 'ja' of 'nee' toch niet teveel gevraagd is".
Indianen en eskimo´s schijnen een vraag aan te horen en soms dagen later pas te beantwoorden. In het westen hebt u recht op een bonafide antwoord dat volgt op de vraag. Komt de bestuurder met een oeverloze uitwijding getruffeld met wat clichés sta dan op uw recht en eis hom of kuit. Niks "ik neem het mee" of "ik kom erop terug". We zitten hier niet in een iglo of tipi.
Hang yourself is een techniek waar d'oude bovenmeesters goed in waren: "ik denk dat je zelf ook wel weet waarom ik je heb laten komen?!" Van de weeromstuit biecht de bevraagde van alles op, net zolang totdat het juiste gepleegde feit is genoemd. Probeer het voor de grap eens bij de bestuurder. Wie weet tot welke bekentenissen het leidt.
Na het stellen van de vraag heeft u even vrijaf. Luisteren is nu eenmaal een passieve kwestie wat menig cursusleider u ook wil doen geloven. Dus doet u even een kleine manicure, checkt uw agenda, praat even bij met uw buurman. Is de bestuurder klaar, dan volstaat u met een droog "boeiend". En omdat u de kern van het antwoord even ontschiet, vraagt u gewoon: "Kunt u uw antwoord nog eens kernachtig herhalen voor het verslag?" Dwalen ook dan uw gedachten weer af zeg dan "Zet het toch maar even op papier voor onze volgende vergadering".
Sommige wakkere bestuurders willen een vraag nog wel eens terugleggen met een tegenvraag, bijvoorbeeld "Waarom willen jullie dat weten?" Uw startvraag dan herhalen is misschien een beetje lomp. De tegenvraag beantwoorden is echter capitulatie. Stel dus zelf ook weer een tegenvraag, een tegen-tegenvraag dus. U gaat gewoon recursief een niveautje dieper: "Waarom wilt u dat weten?" of met een hogere RIAGG-coëfficient: "Reageert u altijd zo op een vraag?"